Ukaalo

[आउँदो फागुन २१ को चुनावको सरगर्मी बढेसँगै नेपालको स्वास्थ्य प्रणाली कस्तो हुनुपर्ने भन्ने विषयमा सोधखोज पनि बढ्दै गएको छ। यसै सिलसिलामा यो लेख श्रृङ्खलाको पहिलो भागमा हामीले नेपालको स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमको समस्याको…

काठमाडौँ— सबै कुरा ठिकठाक चलिरहेको हुँदो हो त देवीप्रकाश भट्टचन यतिबेला प्रतिनिधिसभा सदस्य बन्ने गरी समानुपातिकतर्फको बन्द–सूचीमा हुने थिए। नेकपा एमालेको नेतृत्वसँग निकट रहेका, व्यापारिक घराना प्रभु ग्रुपका अध्यक्ष…

हामीले सधैँ पढ्यौँ-पहिले पेट भरियो, अनि मात्र मानिसले देउता सम्झियो। तर टर्कीका १३ हजार वर्ष पुराना भग्नावशेषहरूले यो भाष्यलाई नै ‘सिरान-पुछार’ बनाइदिएका छन्। मानिसलाई एक ठाउँमा बाँध्ने कडी हलो होइन, आस्था थियो भन्ने…

मध्यकालमा मल्लहरूको केन्द्रीय राजधानी भक्तपुर थियो। कान्तिपुर र ललितपुरको प्रशासन पनि भक्तपुरबाटै चल्ने गर्थ्यो। राजा यक्ष मल्लले माहिला छोरा रत्न मल्ललाई प्रतिनिधि बनाई आफ्नो राज्यका तर्फबाट कान्तिपुर क्षेत्रको प्रमुख…

राजनीतिमा नारा प्रायः चुनाव जित्न र पार्टीको मार्केटिङका लागि प्रयोग गरिन्छ। तर कहिलेकाहीँ नारा नै समयको मनोविज्ञान बन्न पुग्छ। आज नेपालमा सुनिन थालेको ‘अबकी बार बालेन सरकार’ त्यही मनोविज्ञानको संकेत हो। यो कुनै औपचारिक…

देशमा तीन पटक प्रधानमन्त्री भइसकेका केपी शर्मा ओलीले पूर्व प्रमुख निर्वाचन आयुक्त सूर्य प्रसाद श्रेष्ठद्वारा लिखित पुस्तक विमोचन कार्यक्रम (१८ साउन, २०८२) मा भनिदिए, “...समावेशीकरण कुनै कामको कुरो होइन के समावेशिताबाट…

सोसल मिडियाको माहौल हेर्दा यस्तो लाग्छ, रास्वपा नेता बालेन शाह नेपालका प्रधानमन्त्री बनिसके। अथवा बन्ने शतप्रतिशत निश्चित हो। तर, सोसल मिडियाले प्रधानमन्त्री बनाउने फागुन २१ गते सम्ममात्रै हो। फागुन २१ मा साँझ ५ बजे…

नरैनापुर (बाँके)– “श्रीमती बितेको दुई महिनापछि अर्को बिहे गरेँ,” मुसुक्क हाँसेर छेउकी किशोरीतिर हेर्दै बब्लु कबोडियाले भने, “उसको गर्भमा तीन महिनाको बच्चा छ।” छेउकी किशोरी बब्लुकी दोस्रो श्रीमती गुडिया थिइन्। ४० वर्षीया…

काठमाडौँ– एक महिनाअघि मात्रै नेपाली कांग्रेसको समानुपातिक उम्मेदवारको बन्द सूचीमा परेकी संज्ञा पोखरेलको नाम निकै चर्चामा आयो। यसको मुख्य कारण उनी राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलकी छोरी हुनु हो। यससँगै राष्ट्रपतिले अर्की छोरी…

विश्व आर्थिक मञ्च (वल्र्ड इकोनोमिक फोरम) ले स्विजरल्यान्डको डाभोसमा आयोजना गर्ने विश्व सम्मेलन यो वर्ष १९–२३ जनवरी २०२६ मा सम्पन्न भएको छ। यस वर्ष सम्मेलनको मूल विषय ‘अ स्पिरिट अफ डायलग (संवादको भावना)’ थियो। शक्तिशाली…

जसरी अहिले अमेरिका, रुस र चीनको मोहरा बनेको छ ग्रीनल्यान्ड, त्यसैगरी टीएमसी, भाजपा र काङ्ग्रेसको मोहरा बनेको छ दार्जिलिङ पहाड। बारम्बार यी तीन दलहरूको ग्रान्ड डिजाइनको गुँड बनेको दार्जिलिङ पहाड, 'मोहरा' मात्र नभएर…

त्रिभुवन विश्वविद्यालयमा लामो समय प्राध्यापन गरेका डा. बालकृष्ण माबुहाङ जनसंख्याविद् र मानवशास्त्री हुन्। गुरुङसँग फागुन २१ मा हुन लागेको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन, नयाँ राजनीतिक दलको उदय, राजनीतिक दल र उम्मेदवारले…

आजको यस ऐतिहासिक र गौरवपूर्ण अवसरमा यहाँ उपस्थित भई दीक्षित विद्यार्थीलाई सम्बोधन गर्न पाउँदा म अत्यन्त सम्मानित र कृतज्ञ महसुस गरिरहेको छु। सर्वप्रथम, कठोर परिश्रमपछि प्राप्त गर्नुभएको डिग्रीका लागि दीक्षित…

ठुलो प्रयास र संघर्षपछि गत पुसमा विशेष महाधिवेशनबाट नेपाली कांग्रेसको सभापति चुनिए पनि गगन कुमार थापा र उनको टिमका लागि आउने थप चुनौतीहरूको कुनै कमी छैन। मूलतः आसन्न संसदीय आम चुनाव र आगामी पन्ध्रौँ महाधिवेशनका क्रममा…

घरबाहिर चुनावी माहौल, भित्र रेडियो टिभी वा सामाजिक सञ्जाल जे खोल्यो, चुनावकै कुरा! चुनाव आँगनमै छ। दल र उम्मेदवारहरू नारा र ब्रान्डिङसहित प्रचारमा जुटिरहँदा मुद्दा भने झन्डै गायब छ। केहीले मुद्दा उठाए पनि त्यसमा आर्थिक…

नेपालको सशस्त्र द्वन्द्व सम्झँदा हाम्रो सामूहिक स्मृतिमा सबैभन्दा पहिले हिंसा आउँछ। हत्या, अपहरण, विस्थापन र असहज शान्ति। तर हिंसाले मात्र द्वन्द्वको इतिहास लेखिँदैन। कहिलेकाहीँ शान्त तर असजिला तथ्यहरूले नै राज्यको…

हामी ‘मिनी चम्बल’ भन्ने गर्थ्यौं, उतिबेला ‘ग्याङ्स अफ वासेपुर’ र ‘मिर्जापुर’ आइसकेका भए अरू नै केही भनिन्थ्यो होला। मिर्जापुर त गाविस नै थियो, अहिले बलरा नगरपालिकामा पर्छ। अपराध घनिभूत थियो। चुनावी हिंसा त भो कुरा…

सोसल मिडियाको हकमा, कसलाई कुन पोस्ट देखाउने, कहिले देखाउने र कति देखाउने भन्ने निर्णय गर्ने कम्प्युटरको सूत्र हो अल्गोरिदम। अर्को हिसाबले भन्दा तपाईँ हाम्रो व्यवहार, आनीबानी र रुचि बुझेर, हामीलाई मन पर्ने सामग्री छानेर…

आफ्नो रुचि अनुसार मानिस शाकाहारी, मांसाहारी र भिगन हुन्छन्। विशेषतः शाकाहारी र भेगन भएकाहरूको बोटबिरुवाप्रति गहिरो लगाव हुन्छ। उनीहरू बोटबिरुवाप्रति भावनात्मक रूपमा ज्यादा संवेदनशील हुन्छन् र तिनको महत्त्व विभिन्न रूपमा…

विगत केही हप्ताका घटनाक्रम हेर्ने हो भने नेपाल सरकारको स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम असफलता उन्मुख देखिन्छ। कतिपयलाई यो अप्रत्याशित लागे पनि विषयगत जानकारका लागि भने यो घटनाक्रम त्यति अनपेक्षित थिएन। केही दिन अगाडि त्रिवि…

'अमेरिका फस्ट' को नारा बोकेर दोस्रो पटक राष्ट्रपति बनेका डोनल्ड ट्रम्पको साम्राज्यवादी हैकम अहिले मैमत्त अवस्थामा छ। भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मदुरो र उनकी पत्नीको नाटकीय अपहरणपछि मूकदर्शक बनेर हेरिरहेको विश्व…

कांग्रेसका सभापति गगन थापा किन आधार इलाका छाडेर आसन्न निर्वाचनमा मधेशबाट प्रतिस्पर्धा गर्दैछन् भन्ने आम चासो हुनु स्वाभाविक हो। यसमा पगरीधारी विश्लेषकदेखि सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता सर्वसाधारणले आ–आफ्नो गच्छे, झुकाव,…

मुलुकमा फागुन २१ गते निर्वाचन तोकिएको छ। निर्वाचन आयोग, राजनीतिक दल तथा सरकार निर्वाचनको तयारीमा जुटिरहेका छन्। निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा सामाजिक सञ्जालमा निर्वाचनसम्बन्धी सामग्रीको प्रचारप्रसार बढ्नु स्वाभाविक हो।…

२०७३ भदौ २२ गते एमाले नेता शंकर पोखरेलले मधेसी समुदायलाई लक्षित गर्दै सामाजिक सञ्जाल ट्विटर (अहिले एक्स) मा लेखेका थिए, 'मधेसी जनता अधिकांश काला हुन्छन्, त्यसैले मधेसी मोर्चाले कालो दिवस मनाउँदै छ।' यस्तो अत्यन्त…

पञ्चायतकालीन विद्रोही नेता एवं समाजवादी दार्शनिक 'रुदाने'द्वारा शब्द संयोजन गरिएको ‘एक प्रश्न’ शीर्षकको कविता यस्तो छ: चार माना माटोसँग तेरो नाता पर्यो भनेर माटोको भाडाले तँसित दोस्ती-सोस्ती गर्यो भनेर बसिस् कैद गमलामा…

बाजुरा– गत मंसिर दोस्रो हप्ता बाजुराको मुक्तिकोटस्थित पाखा गाउँमा पुग्दा चिसो असाध्यै बढेको थियो। कठ्याङ्ग्रिदो जाडो छल्न हारा विक (२४) दुई वर्षीय छोरालाई लिएर थाडामा घाम तापिरहेकी थिइन्। छोराको तल्लो पेट अस्वाभाविक…

लहानको त्यो जाडो बिहान। कुहिरोले ढाकिएको मधेसका सडक। त्यो बिहान मधेसको आत्मा काँपिरहेको थियो। मधेस आफ्नो अधिकार र सम्मानका लागि सडकमा उत्रिएको थियो। हातमा न बन्दुक थियो, न हिंसाको नारा। थियो त केवल अधिकारको आवाज र आत्म…

भेनेजुएलाको तेल: अमेरिकी संकट टार्ला यति बेला 'म नै भेनेजुएलाको कार्यकारी हुँ' भन्ने अभिमानसहित अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रकट भएका छन्। 'नार्को–टेरोरिस्ट रेजिम चेन्ज'को बहानामा ट्रम्पले ३०३ बिलियन ब्यारेल…

संसारमा सबैभन्दा ठूलो अनि गहिरो एउटा महासागर छ– प्रशान्त महासागर। नेपाली गोर्खाहरूसँग पनि प्रशान्त तामाङ थिए। नेपाल देशभित्रका अहिलेका कतिपय पुस्ताले 'गोर्खा'लाई गोरखा जिल्ला बुझ्छन् होला। तर नेपालबाहिर नेपाली भाषीलाई…